Wat drijft de ANIOS? Loopbaankeuzes en toekomstperspectieven
De weg van de basisarts – of ANIOS, zoals artsen zonder specialistische opleiding ook worden genoemd – is er een vol keuzes en mogelijkheden. Maar wat bepaalt de loopbaanrichting van deze artsen, en hoe verhouden hun beweegredenen zich tot de toekomst van de zorg? Het onderzoek Wat drijft de basisarts? uit mei 2024, van het Capaciteitsorgaan en Nivel werpt hierop een helder licht.
De basisarts: een diverse groep met uiteenlopende ambities
Het onderzoek betrok 5.778 basisartsen en bracht in kaart waar zij werken, welke overwegingen zij maken en welke factoren hun carrièrepad beïnvloeden. Hieruit kwamen 3 hoofdgroepen naar voren:
- De ANIOS in de praktijk – artsen die werken zonder direct in opleiding te zijn tot specialist.
- De arts-onderzoekers – artsen die zich bezighouden met wetenschappelijk onderzoek.
- De AIOS – artsen die al wel een opleidingsplek hebben bemachtigd om zich te specialiseren.
Een langer ANIOS-traject
Opvallend is dat de periode waarin basisartsen als ANIOS werken, is verlengd ten opzichte van eerdere metingen. Dit komt deels doordat een groeiende groep artsen de ANIOS-periode gebruikt om bewuster een keuze te maken voor hun toekomst. Terwijl een deel doelgericht toewerkt naar een specialisatie, benut een andere groep de tijd om verschillende werkvelden te verkennen.
Waar vroeger de ANIOS-periode vooral werd gezien als een noodzakelijke tussenstap richting een AIOS-plek, blijkt deze nu een zelfstandige fase te zijn waarin artsen waardevolle werkervaring opdoen. Sommigen ontdekken dat ze liever basisarts blijven, terwijl anderen overwegen een loopbaan buiten de zorg na te streven.
Voor basisartsen die hun mogelijkheden willen verkennen, biedt Medic Academy coaching en trainingen om een bewuste loopbaankeuze te maken.
Direct de AIOS in – of niet?
Een van de meest opvallende uitkomsten is dat niet alle basisartsen direct solliciteren naar een AIOS-plek. Slechts een deel stroomt na de opleiding geneeskunde direct door naar een specialisatie. Anderen kiezen ervoor eerst werkervaring op te doen als ANIOS voordat ze deze stap zetten. Binnen 2 jaar stroomt echter een groot deel alsnog de opleiding in.
Daarnaast is er een groep die zich op andere carrièrepaden oriënteert. Dit kunnen functies buiten de zorg zijn of medische banen waarin de artsentitel niet vereist is. Toch blijft de meerderheid binnen de zorg werkzaam.
Wat bepaalt de loopbaankeuze?
Uit het onderzoek blijkt dat basisartsen hun carrière niet primair laten afhangen van werkdruk, arbeidsvoorwaarden of diensten. De drijfveren zijn eerder inhoudelijk en persoonlijk van aard:
- De wens om patiëntencontact te behouden.
- De mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen.
- De kans op een opleidingsplek binnen het gewenste specialisme.
- De variatie in werkzaamheden en een positieve werksfeer.
Personeelstekorten spelen ook een rol: artsen in opleiding worden vaker ingezet om tekorten op te vangen. Hierdoor krijgen ANIOS meer verantwoordelijkheden die normaal door AIOS, verpleegkundig specialisten of physician assistants worden uitgevoerd.
Loopbaanbegeleiding gewenst
Veel basisartsen geven aan behoefte te hebben aan betere begeleiding bij hun loopbaanontwikkeling. Zowel tijdens de opleiding geneeskunde als in de ANIOS-periode voelen zij zich soms onvoldoende geïnformeerd over hun mogelijkheden. Er is behoefte aan meer inzicht in:
- Verschillende specialismen en loopbaanpaden.
- De werksfeer en kansen binnen diverse vakgebieden.
- De kans op een AIOS-plek en de mogelijke alternatieven.
Conclusie: een bewuste generatie basisartsen
Het onderzoek laat zien dat de basisarts van vandaag niet per se blindelings de route naar een specialisme volgt. De ANIOS-periode is veel meer dan een wachttijd: het is een fase van ontdekking en bewustwording. Of het nu gaat om specialisatie, werken als basisarts of een overstap naar een ander werkveld, deze artsen nemen de regie over hun eigen loopbaan.
Voor de toekomst van de zorg betekent dit dat er slimmer moet worden gekeken naar de inzet en ontwikkeling van basisartsen. De mismatch tussen persoonlijke voorkeuren en de maatschappelijke vraag naar specialisten vraagt om aandacht. Want als de basisarts ergens door wordt bewogen, dan is het wel door de wens om op de juiste plek het verschil te maken.
Ben jij een basisarts en zoek je begeleiding in je loopbaan? Ontdek het aanbod van Medic Academy en investeer in je toekomst!